De eerste signalen
Op zaterdag 22 november vloog ik van Jakarta naar Banda Aceh, helemaal in het noorden van Sumatra. De volgende dag zou ik met de bus naar Takengon reizen, een rit van ongeveer tien uur, dwars door bergachtig gebied. Aan het begin van de route checkte ik mijn telefoon en Google maps en zag de eerste meldingen van overstromingen langs de route. Er trad een rivier buiten de oever met daaropvolgend wegen die langzaam rood kleurden op de kaart. Toen ik 's avonds aankwam bij Ketiara in Takengon werd meteen duidelijk wat dit betekent voor het leven daar en voor koffie. Als het dagen achter elkaar regent, kan koffie niet drogen. Punt. Bonen blijven nat, doordat het nat blijft, ontwikkelen micro-organisme zich (zoals schimmels), kwaliteit komt onder druk te staan. Het enige wat men daar kan doen is wachten.

De dagen daarna werd het alleen maar erger. Het bleef regenen. Maandag, dinsdag....De koffie die al geoogst was, kon niet verder verwerkt worden. Alles bleef liggen. En ondertussen gebeurde er nog iets anders. Midden in de nacht werd ik wakker omdat het bed begon te bewegen. Ik voelde niet direct paniek maar zat wel direct rechtop in bed. Later bleek het een aardbeving te zijn, 4.3 op de schaal van Richter. Niet direct verbonden aan de overstromingen, maar het maakte wel duidelijk dat het gebied steeds meer onder druk zou komen te staan.

In diezelfde nacht keek ik opnieuw op de kaart. Het gebied van overstromingen was zich over de nacht heen gaan uitbreiden en voornamelijk op routes die essentieel zijn om het gebied uit te komen. Richting Lhokseumawe bijvoorbeeld; een regio waar veel wegen essentieel zijn voor het verkeer, voedsel en brandstof. De volgende ochtend reden we het dorp in waar we al snel geconfronteerd werden met de eerste schade. Een stuk weg was weggespoeld, precies op een smalle kam van een heuvel. Normaal al een kwetsbaar punt. Nu hing een deel van het asfalt letterlijk boven de leegte. Net breed genoeg om er voorzichtig overheen te rijden. Even later zagen we rivieren die veranderd waren in kolkende, bruine stromen. In het dorp zelf stond het water op straat. Winkels liepen onder. Huizen ook. Het water stond soms tientallen centimeters hoog met een zichtbare stroming.

Afgesneden van de buitenwereld
In de auto zat je relatief veilig. Maar je zag genoeg om te begrijpen dat dit voor veel mensen een klap was. Het echte probleem kwam met de landverschuivingen. Door de combinatie van verzadigde grond en aanhoudende regen begonnen hellingen het te begeven. Wegen raakten volledig afgesloten. Huizen werden zwaar beschadigd of zelfs verwoest. Bruggen beschadigd. In korte tijd was het gebied grotendeels geïsoleerd. Om een beeld te geven: richting Lhokseumawe waren twintig bruggen beschadigd en bijna dertig landverschuivingen gemeld. Elektriciteit viel uit. Internet ook. Communicatie werd met de buitenwereld was niet meer mogelijk.
Op woensdag had ik nog één moment ergens internet. In een restaurant waar toevallig nog verbinding was. Net genoeg om BOOT, familie, vriendin en vrienden te laten weten dat ik waarschijnlijk niet snel uit het gebied zou komen. Hoe ernstig het precies was wist niemand op dat moment. We wisten alleen: er is geen stroom, geen internet, en de wegen zijn afgesloten.
In de dagen die volgden werd de omvang van de ramp langzaam duidelijk. We reden langs plekken waar huizen volledig onder modder waren verdwenen. Op één locatie waren zes mensen omgekomen, meegesleurd door een modderstroom. Verderop hoorde ik over een oma en haar twee kleinkinderen. Ze hadden geen kans gehad. In het ziekenhuis viel een noodaggregaat uit; tien mensen overleefden het niet toen de beademing wegviel. De cijfers waren hard, maar het besef kwam pas echt binnen toen ik de plekken zelf zag.

Wat me misschien nog het meest raakte, was hoe mensen elkaar vasthielden in die dagen. Ketiara en Rahmah namen daarin het voortouw. Ik bezocht twee moskeeën waar tijdelijk gezinnen werden opgevangen. In de eerste moskee ging het om 45 gezinnen, in de tweede om 80 gezinnen. Er werden dekens uitgedeeld, matrassen neergelegd, voedsel en water verzameld. Alles wat beschikbaar was werd gedeeld.

Een vrouw vertelde hoe ze net op tijd wat spullen had kunnen pakken toen de aardverschuiving kwam. Haar huis was verdwenen. Alles kwijt. Toch sprak ze vooral haar dankbaarheid uit dat niemand onder het puin was achtergebleven. Ook nadat ik via een omweg het gebied kon verlaten, bleef het contact. De situatie verbeterde niet direct. Er was voedselschaarste, brandstoftekort en sommige dorpen waren nog steeds onbereikbaar. Ketiara bleef hulp organiseren, voedsel laten invliegen en spullen regelen. De gemeenschap bleef elkaar vinden, ook toen de aandacht van buitenaf langzaam wegebde.

Waarom relatie ertoe doet
De situatie herstelde zich langzaam: regen stopte, wegen werden tijdelijk gerepareerd en koffie kon weer worden gedroogd zodra het weer het toeliet. Wat deze periode vooral bevestigde is hoe belangrijk onze langdurige relatie met de boeren en met Ketiara is. Juist doordat we elkaar kennen, direct contact hebben en begrijpen onder welke omstandigheden er gewerkt wordt, kunnen we realistisch blijven over planning en kwaliteit. Het laat zien waarom dingen soms langer duren dan je zou willen. Niet door onwil maar door omstandigheden die simpelweg voorrang hebben op alles: veiligheid, gemeenschap en herstel. Goede koffie vraagt tijd, geduld en uiteraard een hoop passie. En dat begint bij begrip voor waar het vandaan komt. .Alles begint bij zorg voor waar het vandaan komt.

Enthousiast geworden over de avonturen van Rick en onze werkwijze? Houd dan ook vooral onze Instagram in de gaten!